Küresel Çevre Sorunları Nelerdir 3 Tane Yazınız? Dünyanın Büyük Dertlerine Küçük Bir İzmir Molası
İzmir’de sabahları balkona çıkıp denize doğru bakarken insan bazen kendini çok büyük düşüncelerin içinde buluyor. Bir yandan elimde çay, diğer yandan telefonumda haberler… “Dünya alarm veriyor” başlıklı bir haber görüyorum, sonra aşağı kaydırırken bir arkadaşımın “Bugün diyete başladım” yazısını okuyorum. Beş dakika sonra da aynı arkadaşımı gece yarısı hamburger yerken görüyorum.
İnsan hayatı biraz böyle garip bir karışım aslında. Büyük meseleleri düşünüyoruz ama küçük alışkanlıklarımızla yaşamaya devam ediyoruz. Küresel çevre sorunları da tam olarak böyle bir konu. Hepimiz dünyanın geleceğini önemsiyoruz ama bazen markette plastik poşet alırken “Bir tane daha ne olacak ki?” diye düşünüyoruz.
Sonra eve gelip “Acaba dünya neden böyle oldu?” diye kafa yoruyoruz. Ben de kendi kendime bazen şunu söylüyorum:
“Dostum, sen dün klimayı açık bırakıp evden çıktın. Şimdi gezegenin geleceği hakkında konferans mı vereceksin?”
İşte insanın kendiyle yüzleştiği komik ama gerçek anlardan biri bu.
Peki gerçekten Küresel çevre sorunları nelerdir 3 tane yazınız? diye sorulduğunda hangi başlıkları söyleyebiliriz? Dünyanın karşı karşıya olduğu birçok çevre problemi bulunuyor ancak en önemli üç tanesini şöyle sıralayabiliriz:
İklim değişikliği ve küresel ısınma
Plastik kirliliği ve atık sorunu
Biyoçeşitlilik kaybı ve doğal yaşamın zarar görmesi
Şimdi bu üç büyük soruna biraz daha yakından bakalım. Ama bunu kuru bir ders anlatımı gibi değil, günlük hayatın içinden küçük hikâyelerle konuşalım.
1. İklim Değişikliği: Dünyanın Ateşi Çıkmış Gibi
İklim değişikliği artık sadece bilim insanlarının konuştuğu uzak bir konu değil. Eskiden büyüklerimiz “Eskiden bu mevsimler böyle değildi” derdi. Biz de biraz nostalji cümlesi gibi dinlerdik.
Ama artık gerçekten değişen bir şeyler var.
İzmir’de yaşayan biri olarak yaz sıcaklarının ne demek olduğunu az çok biliyorum. Temmuz ayında dışarı çıktığınızda bazen güneş size bakıp şöyle diyor gibi hissediyorsunuz:
“Bugün biraz fazla mı sıcak oldu?”
Siz de:
“Biraz mı? Ben şu an insan değil, tavada unutulmuş patates gibiyim.”
İklim değişikliği, dünya sıcaklıklarının uzun vadede artması ve hava olaylarının dengesinin bozulması anlamına geliyor. Bunun en büyük nedenlerinden biri fosil yakıtların kullanılması. Kömür, petrol ve doğal gaz kullanımı sonucu atmosfere salınan sera gazları dünyamızın ısınmasına neden oluyor.
Aslında dünya bize küçük küçük uyarılar gönderiyor. Daha güçlü fırtınalar, uzun süren kuraklıklar, aşırı sıcaklıklar ve değişen yağış düzenleri bunun bazı örnekleri.
Bazen insanlar “Ben tek başıma ne yapabilirim ki?” diye düşünüyor. Bu düşünce çok insani. Çünkü gerçekten de bir kişinin yaptığı küçük bir hareket, koskoca dünya sorununu tek başına çözmez.
Ama şöyle düşünelim:
Bir apartmanda herkes “Ben çöpümü yere atsam ne olacak?” derse birkaç saat içinde bahçe çöplüğe döner.
Ama herkes “Ben kendi çöpümü doğru yere atayım” derse ortam değişir.
Çevre konusunda da durum biraz böyle.
Küçük alışkanlıkların büyük etkisi
Kendi hayatımızda yapabileceğimiz bazı küçük değişiklikler var:
Gereksiz elektrik kullanımını azaltmak,
Toplu taşımayı veya bisikleti tercih etmek,
Daha az tüketmek,
Su kullanımına dikkat etmek,
Doğa dostu ürünleri seçmek.
Bunlar kulağa basit geliyor olabilir. Hatta bazen insan kendine şunu soruyor:
“Ben ışığı kapattım diye kutuplardaki buzullar teşekkür mesajı mı gönderecek?”
Hayır, tabii ki öyle bir şey olmayacak. Ama milyonlarca insan aynı farkındalıkla hareket ettiğinde ortaya büyük bir değişim çıkabilir.
2. Plastik Kirliliği: Dünyanın Her Köşesine Ulaşan Renkli Bela
Plastik hayatımızı kolaylaştırdı. Bunu kabul etmek gerekiyor. Market poşetinden su şişesine, telefon aksesuarından mutfak ürünlerine kadar birçok alanda plastik kullanıyoruz.
Ama sorun şu: Plastik doğada kolayca yok olmuyor.
Yani biz bir plastik şişeyi çöpe attığımızda hikâye bizim için bitiyor ama plastik için uzun bir macera başlıyor.
Bazen plastikler denizlere, nehirlere ve toprağa karışıyor. Deniz canlıları bu atıklardan zarar görebiliyor. Mikroplastikler ise zamanla besin zincirine kadar ulaşabiliyor.
Bir gün sahilde yürürken plastik bir şişe gördüğünüzü düşünün. Şişe size bakıp şöyle dese:
“Beni buraya kim bıraktıysa hâlâ beni temizlemedi.”
Biraz komik geliyor ama aslında durum oldukça ciddi.
Çünkü doğa bizim attığımız her şeyi bir şekilde taşıyor.
Plastik konusunda hepimiz biraz suç ortağıyız
Bunu kabul etmek gerekiyor. Çoğumuz hayatımızın bir döneminde gereksiz plastik kullandık.
Ben de bazen marketten üç ürün alıp büyük poşet istediğim zaman kendime kızıyorum.
İç ses:
“Sen zaten üç şey aldın, neden dev bir poşet aldın?”
Ben:
“Bilmiyorum, galiba poşetin büyüklüğü bana psikolojik güven verdi.”
İnsan davranışları gerçekten ilginç.
Ama önemli olan geçmişte yaptığımız hatalarla sürekli kendimizi suçlamak değil. Önemli olan bundan sonra daha bilinçli davranmak.
Bez çanta kullanmak, tek kullanımlık plastikleri azaltmak, geri dönüşüme dikkat etmek küçük ama değerli adımlar olabilir.
Geri dönüşüm sadece çöp ayırmak değildir
Geri dönüşüm denildiğinde birçok kişinin aklına sadece plastikleri ayrı kutuya atmak geliyor. Oysa asıl mesele tüketim alışkanlıklarımızı değiştirmek.
Bir ürünü almadan önce kendimize şu soruyu sorabiliriz:
“Buna gerçekten ihtiyacım var mı, yoksa sadece canım istediği için mi alıyorum?”
Çünkü bazen dolabımızda duran ve yıllardır kullanmadığımız şeylere bakınca küçük bir mağaza açabilecek kadar eşyamız olduğunu fark ediyoruz.
3. Biyoçeşitlilik Kaybı: Doğanın Renklerini Kaybetmesi
Dünyamız sadece insanlardan oluşmuyor. Ormanlarda yaşayan hayvanlar, denizlerdeki canlılar, bitkiler ve görünmeyen küçük organizmalar hep birlikte büyük bir yaşam ağı oluşturuyor.
Ancak doğal alanların yok edilmesi, kirlilik, iklim değişikliği ve aşırı tüketim nedeniyle birçok canlı türü tehlike altında.
Bunu büyük bir arkadaş grubu gibi düşünebiliriz.
Bir masada on kişi oturuyor. Herkes farklı karakterde. Biri çok konuşuyor, biri sürekli espri yapıyor, biri sessiz ama çok değerli.
Bir gün o masadan birkaç kişi eksilmeye başlıyor.
Başta fark etmiyorsunuz.
Sonra bir bakıyorsunuz:
“Ya bu ortam neden eskisi gibi değil?”
Doğadaki durum da buna benziyor.
Her canlının ekosistemde bir görevi var. Bir türün yok olması, başka canlıları da etkileyebiliyor.
Doğa bize ait değil, bizimle birlikte yaşayan bir sistem
İnsan bazen kendini dünyanın sahibi gibi düşünüyor. Sanki gezegen büyük bir ev ve biz de evin tek sakiniyiz.
Ama gerçek şu ki biz bu evde yaşayan misafirlerden biriyiz.
Nasıl ki kendi evimizde sürekli duvarları kırıp eşyaları bozarsak sonunda rahat edemeyiz, doğaya zarar verdiğimizde de sonuçları bize geri dönüyor.
Temiz hava, temiz su ve sağlıklı toprak aslında lüks değil, temel ihtiyaçlarımız.
Küresel Çevre Sorunlarına Karşı Umut Var mı?
Bunca sorundan sonra insanın morali biraz düşebilir. “Dünya gerçekten kötüye mi gidiyor?” diye düşünebiliriz.
Ama sadece sorunlara bakarsak çözüm yollarını göremeyiz.
Dünyada birçok insan çevreyi korumak için çalışıyor. Bilim insanları yeni çözümler geliştiriyor, insanlar tüketim alışkanlıklarını değiştiriyor, birçok ülke yenilenebilir enerji kaynaklarına yöneliyor.
Bazen değişim yavaş ilerler. Ama büyük değişimler genellikle küçük hareketlerle başlar.
Bir kişinin çöpünü yere atmaması, bir kişinin suyu boşa akıtmaması, bir kişinin çevresini bilinçlendirmesi önemsiz değildir.
Niza okurlarıyla “Küresel çevre sorunları nelerdir 3 tane yazınız” konusunu paylaşmak gerçekten güzeldi. Bir sonraki yazımızda görüşmek üzere!
Sonuç: Dünya Hepimizin Ortak Evi
“Küresel çevre sorunları nelerdir 3 tane yazınız?” sorusunun cevabı aslında sadece üç maddeden ibaret değil. Çünkü çevre sorunları birbirine bağlı büyük bir sistem oluşturuyor.
İklim değişikliği, plastik kirliliği ve biyoçeşitlilik kaybı bugün dünyanın en önemli çevre problemleri arasında yer alıyor.
Ama bu konuları konuşurken sadece korkuya odaklanmak yerine çözümün bir parçası olmaya çalışmak gerekiyor.
Bazen balkonda çay içerken dünyayı kurtaramayacağımızı düşünüyoruz. Belki gerçekten tek başımıza bütün gezegeni değiştiremeyiz.
Ama en azından kendi küçük alanımızı daha iyi hale getirebiliriz.
Sonuçta dünya dev bir yer olabilir ama değişim bazen küçücük bir hareketle başlar.
Belki bir gün çocuklarımız bize şunu soracak:
“Eskiden insanlar doğaya bu kadar zarar veriyor muydu?”
Biz de gururla:
“Evet, bazı hatalar yaptılar. Ama sonra değiştirmeye başladılar.”
diyebiliriz. Çünkü önemli olan hiç hata yapmamak değil, doğru yolu bulduğumuzda o yolda yürümeye devam etmektir.